Najwyższa Izba Kontroli, czyli w skrócie NIK kontroluje sprawę Spółdzielni Mleczarskiej Bielmlek. Już wystąpiła do Józefa Glińskiego oraz Tadeusza Romańczuka, prezesa Bielmlek o udostępnienie szczegółowej dokumentacji przedstawiającej sytuację mleczarni w ostatnich latach. Niewykluczone, że kontrola obejmie także instytucje rządowe, które udzielały wsparcia spółdzielni, czyli Bank Ochrony Środowiska, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa.
NIK prześwietlić chce wszystko: otrzymywane przez spółdzielnię kredyty i pożyczki, zabezpieczenia i poręczenia udzielane przez instytucje rządowe (BOŚ KOWR, NFOŚiGW), otrzymywane transze kredytów i pożyczek, faktury potwierdzające ich wydatkowanie, zerwanie umów kredytowych, statut spółdzielni i wprowadzane w nim zmiany, wykreślanie członków, ogłoszenie sanacji i później upadłości oraz wszelkie decyzje i działania podjęte w ramach obu tych procesów.
Wszystko to prześwietlała już prokuratura. Skończyło się nagłośnionym w mediach postawieniem zarzutów, a nawet umieszczeniem w areszcie prezesa spółdzielni Tadeusza Romańczuka i kilku innych osób związanych z władzami spółdzielni.
CZYTAJ WIĘCEJ:
Prezes Spółdzielni Mleczarskiej Bielmlek Tadeusz R. jest już na wolności
O postawieniu zarzutów i zatrzymaniu wspomnianych osób było głośno. Ale okazało się to trochę burzą w szklance wody. Areszt Tadeusz Romańczuk bardzo szybko opuścił, a w uzasadnieniu decyzji o jego niearesztowaniu sąd dość ostro skrytykował treść zarzutów postawionych przez śledczych. Do części z nich użył sformułowania "chybione".
Niektórzy wręcz mogą być nimi rozczarowani.
Wiele osób po śledztwie prokuratury spodziewało się, że wskaże one miliony złotych, które wypłynęły ze spółdzielni, ewentualnie dowody na jakieś przekręty, wymuszenie kredytów, oszustwa. Tymczasem w treści zarzutów, które rozpatrywał sąd przy okazji wniosku o areszt, takich faktów po prostu nie ma.
Przy rozpatrywaniu kwestii aresztu tymczasowego dla podejrzanych, sądy dość rzadko szczegółowiej analizują stawiane przez prokuraturę zarzuty. Najczęściej ograniczają się do oceny prawdopodobieństwa popełnienia przestępstwa oraz do możliwości wpływu zatrzymanego na dalszy przebieg śledztwa. Tym razem sąd właściwie nie oceniał prawdopodobieństwa, a to czy czyny, które prokuratura podejrzanym zarzuca, w ogóle można nazwać przestępstwem.
Prokurator zarzucał, że Tadeusz Romańczuk i inne osoby naraziły spółdzielnię na utratę 78 mln zł. Kwota duża, ale do końca nie wiadomo skąd się wzięła. Suma kredytów, pożyczek i zabezpieczeń, które otrzymał Bielmlek są dużo wyższe, zadłużenie tym bardziej. Te 78 mln zł to prawdopodobnie jakiś księgowy zapis z bilansu spółdzielni. W każdym razie nikt takich pieniędzy z konta spółdzielni nie zabrał, ani też majątek spółdzielni w wyniku przestępczych działań o tę kwotę się nie zmniejszył. A przynajmniej prokuratura tego w momencie stawiania zarzutów nie wykazała.
Sąd w uzasadnieniu odniósł się m.in. do zarzutu, że władze spółdzielni zadłużyły ją ponad miarę, rozpoczynając inwestycję, na którą mleczarni nie było stać, czyli podjął nadmierne ryzyko. Sędzia wskazał, iż wiele inwestycji biznesowa obarczona jest ryzykiem i jest prawdopodobieństwo, że okaże się fiaskiem. Ale sam fakt podjęcia ryzyka nie jest przestępstwem, o ile nie wiązało się to z przekroczeniem prawa czy też obowiązujących norm.
"Prokurator w zarzucanym podejrzanemu (Tadeuszowi Romańczukowi - przypomina redakcja) czynie nie wskazał, jakie konkretnie normy miał naruszyć podejrzany, nadużywając udzielonych mu uprawnień lub nie dopełniając ciążącego na nim obowiązku" - wytknął w uzasadnieniu sąd. - "Odwołał się jedynie do zasadności i celowości podejmowanych decyzji."
W skrócie prokurator uznał, że spółdzielnia nie powinna brać kredytów i budować proszkowni, bo to zbyt kosztowna i przez to ryzykowna inwestycja. Sąd jednak uznał, że to za mało. Podkreślił, iż w biznesie często podejmuje się ryzyko. To, czy się ostatecznie ono opłaciło czy nie, nie świadczy o tym, że doszło do przestępstwa. Tego sąd już nie napisał, ale przecież wiele firm, szczególnie w ostatnim czasie zbankrutowało. Wiele wzięło kredyty, przeinwestowało, a w czasie lockdownu inwestycje się nie zwróciły i firma straciła płynność finansową. Trudno jednak takie postępowanie rozstrzygać w kategoriach karnych.
Samo staranie się o kredyt, nawet bardzo wysoki nie jest przestępstwem, o ile nie oszukuje się banku, co do swoich możliwości finansowych. Fakt, iż udzielony kredyt i jego spłata wykraczają poza możliwości finansowe otrzymującego jest błędem nie tylko tego, który o kredyt się starał, ale także banku, czy też innej instytucji, która go udziela.
Szary Kowalski, który zarabia najniższą krajową, może przecież pójść do banku i poprosić o kredyt na milion złotych. Żadne prawo tego nie zabrania. W takiej sytuacji jednak bank odpowiedzialnie i uprzejmie takiemu wnioskującemu odmawia i na tym koniec. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Bank Ochrony Środowiska i Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, zanim udzieliły wsparcia Bielmlekowi, także analizowały jego sytuację finansową i ostatecznie uznały, iż kredytu, pożyczki, czy też ich zabezpieczenia udzielą.
Gdy pojawiły się informacje o zarzutach, można było spodziewać się, iż prokuratura znalazła w toku śledztwa jakieś istotne nieprawidłowości wskazujące na wprowadzenie w błąd udzielających wsparcia instytucji lub jakąkolwiek formę wymuszenia. Tymczasem, jak wskazał sąd, takich śledczy nie przedstawili.
Również z krytyką sądu spotkała się argumentacja prokuratury, odnośnie korzyści majątkowych, jakie prezes spółdzielni miał czerpać z zarzucanych mu czynów. Otóż prokurator wskazał, iż korzyściami tymi... były wynagrodzenie i premie otrzymywane za pełnienie funkcji prezesa.
"W ocenie Sądu jest to chybione" - czytamy w uzasadnieniu decyzji o uchyleniu tymczasowego aresztu.
To samo wynagrodzenie i premie prezes otrzymywał i otrzymywałby, gdyby żadnej inwestycji nie podjął. Wynagrodzenie miał wpisane w umowie powołującej go na funkcję prezesa i przysługiwało mu niezależnie od kondycji spółdzielni, jak i wszystkim innym pracownikom. A nagrody zawsze są uznaniowe, otrzymywał je pewnie także przed budową proszkowni. Ba, z perspektywy czasu można ocenić, że osobiście na inwestycji stracił, bo w czasie sanacji wypłatę wynagrodzenia mu wstrzymano. Gdyby nie podjął się inwestowania, pewnie mógłby dociągnąć z pensją prezesa do emerytury, o ile nie poświęciłby go dla kariery politycznej.
Decyzję o niezastosowaniu tymczasowego aresztowania, a jedynie poręczenia majątkowego w wysokości 200 tys. zł, sąd podjął w październiku ubiegłego roku. Od tamtej pory nie ma sygnałów, by postępowanie prokuratorskie ruszyło z miejsca. Nie pojawił się ani akt oskarżenia, ani uzupełnienie zarzutów.
Sprawa jednak nie jest zamknięta. Prokuratura ciągle prowadzi postępowanie i ciągle zbiera dowody w sprawie.
Teraz bada ja dodatkowo NIK. Można spodziewać się, że ta kontrola zbada takze procedury udzielania wsparcia, ale także jego wycofania przez instytucje rządowe.
Tymczasem coraz głośniej podnoszona jest krytyka działań śledczych i wskazywanie winnych upadku Bielmleku poza spółdzielnią.
Były minister rolnictwa Krzysztof Ardanowski (to jego zastępcą był Romańczuk) w wywiadzie dla Radia Białystok wprost stwierdził, że to m.in. działania CBA i prokuratury przyczyniły się do upadku Bielmleku, a obarczanie za to odpowiedzialnością Tadeusza Romańczuka ma podłoże polityczne. Jak zauważył, Romańczuk szybko się przebił w polityce i pewnym osobom to się nie spodobało. Cofnięcie kredytów udzielonych Bielmlekowi (zrobił to BOŚ i NFOŚ) było gwoździem do trumny bielskiej mleczarni. Z jego słów wynika, że siłą, która gwóźdź ten wbijała również była polityka.
- Uważam, że chciały celowo zniszczyć Bielmlek. Same wnioskowały o postępowanie układowe, a potem się z niego wycofały, chociaż głosowały za tym, żeby tę sanację przeprowadzić. Dyskutowaliśmy o tym na komisji rolnictwa w Sejmie. Sprawa nie może być zamieciona pod dywan. Zniszczenia Bielmleku to nie jest tylko kwestia osobista Romańczuka. W to się zmieszały również służby specjalne. Mówię to też bardzo odpowiedzialnie, ale zażądaliśmy – zarówno komisja rolnictwa Sejmu, jak i rada nadzorcza
spółdzielni i ja osobiście również na ten temat rozmawiałem w Najwyższej Izbie Kontroli - mówił w wywiadzie dla Radia Białystok.
Akurat tego, że na sytuacji Bielmleku cieniem kładzie się polityka, chyba nie trzeba udowadniać. Jego prezes był politykiem, wielu innych polityków Bielmlek odwiedzało podczas protestów, wobec rolników zastosowano de facto polityczną interwencję i przyznano im dopłatę do udziałów. A sam Bielmlek od kilku lat jest argumentem w politycznych przepychankach między opozycją a frakcją rządzącą i wewnątrz samej frakcji rządzącej.
CZYTAJ WIĘCEJ:
(azda)