W przededniu I wojny światowej w 1914 roku władze carskie zainteresowały się stanem posiadania w swoim imperium. Zarządzony kolejny spis ludności i budynków. Dane na temat Bielska znajdują się obecnie w Państwowym Archiwum w Grodnie na Białorusi (do 1915 roku miasto powiatowe Bielsk wchodziło w skład Guberni grodzieńskiej}.
Trochę danych na ten temat przytoczył białoruski historyk Hienadź Siemianczuk i opublikował na łamach Bielskiego Gościć nr 2 z 2013 roku.
Czego możemy się dowiedzieć z tej publikacji ?
Jak odnotowano w 1914 roku miasto znajdowało się przy stacji kolejowej Bielsk - należącej do Kolei Nadwiślańskich. Miasto miało 819 domów mieszkalnych. Bielsk zamieszkiwało wtedy 3350 mężczyzn i 3661 kobiet, ogółem 6882 osób. Jak zauważa Siemianczuk z innych źródeł sporządzonych przed i wojną światową wynikało że w tym okresie w Bielsku mieszkało 7443 osoby: 3782 mężczyzn i 3661 kobiet. Skąd różnica (521 osób) nie udało się wyjaśnić. Być może chodziło o wojskowy garnizon i jego przemieszczenia. Mieszkańcy miasta według prowadzonych ówcześnie statystyk policyjnych dzielili się na chrześcijan, żydów i mahometan.
Wśród chrześcijan wyróżniono prawosławnych: 1328 mężczyzn i 1354 kobiety (razem 2682 osób), rzymskich katolików - 925 mężczyzn i 1212 kobiet (2137 osób), protestantów - 6 mężczyzn i 7 kobiet (13 osób). Żydów w mieście było 2608 (1520 -mężczyzn i 1088 kobiet) oraz 3 mahometan, bez podziału na płeć.
Carska policja prowadziła też statystykę narodowościową. Według niej w Bielsku w 1914 roku było aż 4255 Białorusinów, co wydaje się statystyką mocną zawyżoną, 2608 - Żydów, tylko 365 Polaków (wyraźnie zaniżona ilość) 97 Rosjan, 73 Ukraińców i 45 Litwinów.
Według spisu z 1914 roku Bielsk miał 20 ulic i zaułków. Niektóre ulice nosiły następujące nazwy: Aleksiejewska (dzisiaj 3 Maja), Michajłowska (Mickiewicza), Bagrationowska (Mickiewicza), Piotrowska (Kopernika), Preczystieńska (Jagiellońska), Brzeska (Batorego i Traugutta), Mikołajewska (Poniatowskiego), Mała Mikołajewska (Narutowicza). Tylko Zamkowa wtedy była jak i dziś ulicą Zamkową.
Inne nazwy ulic to: Woskriesienska (Dubicze), Żydowska (Kazimierzowska), Staroruska (Mickiewicza), Troicka ((Ogrodowa i Widowska), Kutuzowska (Żwirki i Wigury), Surażska (Poświętna), Aleksandrowska (Kościuszki) i Sofijska (11 Listopada).
Odnotowano też zmiany w nazewnictwie ulic: Aleksiejewska wcześniej nazywała się Ignatiewska, Michajłowska - to była Boćkowska, zaś Bagrationowska - to była ul. Rynkowa. Zmiany nazw ulic - zauważa Siemianczuk - związane były z hucznymi obchodami w Imperium Rosyjskim jubileuszy 300-lecia Dynastii Romanowów oraz 100-lecia wojny 1812 roku.
Bielsk był w przeważającej części miastem drewnianym. Budynków murowanych było niewiele. Wyróżniały się kościół, sobór prawosławny (dawniej kościół pokarmelicki) oraz ratusz. Spośród ponad 800 domów mieszkalnych tylko 4 były murowane.
Było jeszcze kilka budynków murowanych, które służyły celom administracyjnym i publicznym (m.in. areszt powiatowy w budynku poklasztornym i urząd skarbowy po drugiej stronie ulicy). Murowane też były koszary na terenach, gdzie obecnie znajduje się WKU. Z cegły były również strażackie depo oraz szpital żydowski (przy obecnej Kopernika) oraz fabryka kafli Weinsztajna (ul. Batorego lub Traugutta) czy ubojnia zwierząt na Dubiczach.
W bielskim areszcie powiatowym na czas przeprowadzenia spisu, tj. w 1914 roku siedziało 48 mężczyzn i 8 kobiet.
Opr. (ms)
Opr. (ms)


