Bielski cmentarz u zbiegu ulic Dubiażyńskiej i Wojska Polskiego ma metrykę sięgającą końca XVIII w. Należy więc do najstarszych nekropolii w Polsce. Wcześniej wiernych chowano zwyczajowo w pobliżu kościołów i cerkwi.
Jak zauważył Zbigniew Romaniuk w Bielskim Almanachu Historycznym 2017, wydawanym przez Fundację Ochrony Dziedzictwa Ziemi Bielskiej, pierwsze próby pochówku za miastem podjął ks. Jan Szyjkowski, tytularny biskup Sinope, proboszcz bielski, który już w 1793 roku planował przeniesienie katolickiego cmentarza poza miasto aby... poprawić estetykę bielskiej świątyni. Próby te napotkały na silny opór wiernych przyzwyczajonych do tradycyjnych pochówków wokół świątyń. Dlatego początkowo chowano „na Lubce" - jak ówcześnie nazywano to miejsce - osoby niezamożne i mało wpływowe.
Pierwsza tam pogrzebana, według Zbigniewa Romaniuku, to Apolonia Tarasicha (Taras), wdowa, około 70 lat, pensjonariuszka przytułku dla ubogich - zmarła 16 lipca 1793 roku. W 1794 roku pochowano „na Lubce" Stanisława Wysockiego, 50-letniego, żonatego mężczyznę z Orzechowicz (Orechwicz). Jeszcze w tym samym roku na cmentarzu za miastem spoczął 1,5-roczny Jan, syn Grzegorza i Apolonii Krynickich z Szastał, zaś w 1795 roku 5-letnia Marianna, córka Antoniego i Elżbiety Zdrojkowskich z Pietrzykowa-Wyszek, a także adiutant pułkownika Gaspar o nieznanym nazwisku i pruski żołnierz Stanisław, z kompanii Antoniego Dobkowskiego.
W 1796 roku odnotowano już kilka pogrzebów za miastem. Jak przytacza Romaniuk byli to: starzec Józef Pietraszewski z Bielska, żołnierz pruski Krzysztof Sobrantskurs (luteranin) oraz dziecko bielszczanina Teodora Tymosieckiego.
Po roku 1797 władze pruskie, które zajęły Bielsk po III zaborze Rzeczpospolitej, nakazały, aby niemal wszystkie pogrzeby odbywały się na cmentarzach poza miastem. Od tej pory pochówki stały się tam powszechne.
Początkowo cmentarz „na Lubce" miał kwatery: katolicką (1793), a kilka lat później protestancką (1796). Doroteusz Fionik w księgach zgonów unickiej parafii św. Michała, odnalazł wzmiankę poświadczającą pochówek w 1799 roku (Dwieście lat bielskiej nekropolii. w Bielski Gościniec z 2000 roku nr 1-2.). Z czasem część unicką przejął cmentarz prawosławny (po 1839 roku, czyli po kasacie unii w na terenach Imperium Rosyjskiego). Pierwszy pochówek prawosławny Zbigniew Romaniuk datuje na około 1803 rok. Z czasem także protestancka część cmentarza została podzielona między część prawosławną i katolicką. Jeszcze później od strony ul. Dubiażyńskiej powstał też cmentarz komunalny.
opr. (ms)


